Sau một giai đoạn đầy biến động vì nỗi lo AI sẽ "nuốt chửng" các doanh nghiệp truyền thống, thị trường chứng khoán Mỹ vừa được tiếp thêm liều doping cực mạnh. Meta Platforms (công ty mẹ của Facebook) đã chính thức công bố một thỏa thuận cung ứng chip tùy chỉnh với AMD, trị giá lên tới hàng chục tỷ USD.
Đáng chú ý, bản hợp đồng này còn đi kèm một điều khoản đặc biệt: Mark Zuckerberg có thể nắm giữ tới 10% cổ phần của AMD.
Thông tin này diễn ra trong bối cảnh Meta đã phải vay nợ hàng chục tỷ USD, sa thải hàng loạt lao động để dồn toàn lực cho các dự án AI.
Đổi chip lấy cổ phần
Phiên giao dịch ngày 24/2 vừa qua tại New York chứng kiến sự bùng nổ của cổ phiếu AMD với mức tăng vọt có lúc lên tới 14%, đẩy vốn hóa thị trường của "đội đỏ" chạm mốc 342 tỷ USD. Nguyên nhân trực tiếp đến từ thông báo chấn động: Meta sẽ mua các chip AI tùy chỉnh từ AMD với tổng công suất lên tới 6 gigawatt (GW).
Để dễ hình dung về quy mô khổng lồ này, lượng điện năng 6GW tương đương với nhu cầu sử dụng của 5 triệu hộ gia đình Mỹ trong vòng một năm. CEO AMD, bà Lisa Su, khẳng định sức nặng của thương vụ khi cho biết mỗi gigawatt điện toán trong khuôn khổ thỏa thuận này có giá trị lên tới hàng chục tỷ USD. Như vậy, tổng giá trị tiềm năng của thương vụ có thể vượt ngưỡng 100 tỷ USD trong những năm tới.
CEO AMD, bà Lisa Su
Sự hưng phấn này không chỉ gói gọn ở AMD. Chỉ số S&P 500 đã tăng 0,8%, Nasdaq Composite thêm 1%, xóa tan bóng ma u ám của phiên giảm điểm mạnh trước đó khi nhà đầu tư lo ngại AI sẽ khiến nhiều ngành công nghiệp trở nên lỗi thời.
Điểm gây sốc nhất trong thỏa thuận này chính là cấu trúc tài chính "vòng tròn". AMD đã phát hành cho Meta một chứng quyền (warrant) dựa trên hiệu suất. Điều này cho phép Meta có quyền mua tới 160 triệu cổ phiếu AMD với mức giá "rẻ như cho" là 0,01 USD/cổ phiếu.
Tuy nhiên, "bữa trưa không miễn phí". Meta chỉ nhận được các đợt cổ phiếu này khi hoàn tất việc mua các bộ vi xử lý theo từng giai đoạn. Đợt cổ phiếu đầu tiên sẽ được bàn giao vào nửa cuối năm nay khi 1GW chip đầu tiên được xuất xưởng.
Ngoài ra, điều khoản còn ràng buộc với ngưỡng giá cổ phiếu AMD, có thể leo thang lên mức 600 USD cho đợt cuối cùng trước khi chứng quyền hết hạn vào tháng 2/2031.
Bà Lisa Su lý giải một cách sắc sảo rằng cấu trúc này giúp AMD luôn có "một vị trí rõ ràng tại bàn đàm phán" mỗi khi Meta cân nhắc về nhu cầu hạ tầng tiếp theo. Ngược lại, Mark Zuckerberg cũng không giấu giếm tham vọng khi khẳng định AMD sẽ là đối tác chiến lược quan trọng trong nhiều năm tới.
Mặc dù tuần trước Meta vừa công bố thỏa thuận dài hạn mua "hàng triệu" chip từ Nvidia, nhưng động thái mới nhất với AMD cho thấy gã khổng lồ mạng xã hội đang ráo riết tìm cách đa dạng hóa nguồn cung. Meta dự kiến sẽ tăng gần gấp đôi chi tiêu cho hạ tầng AI trong năm nay, lên tới con số kỷ lục 135 tỷ USD.
Ông Santosh Janardhan, người đứng đầu bộ phận hạ tầng của Meta, chia sẻ thẳng thắn rằng không có một giải pháp silicon duy nhất nào phù hợp cho tất cả các khối lượng công việc. Meta cần cả ba: Nvidia, AMD và cả những loại chip tùy chỉnh do chính họ tự thiết kế.
Trong thương vụ này, AMD sẽ xây dựng phiên bản tùy chỉnh của dòng chip MI450 AI dành riêng cho Meta, tập trung chủ yếu vào tác vụ "inference" (suy luận), quá trình vận hành các mô hình AI sau khi đã được huấn luyện.
Ở một khía cạnh khác, thương vụ Meta - AMD đã xoa dịu nỗi sợ hãi về việc AI sẽ tiêu diệt các hệ sinh thái phần mềm hiện có. Nhà phân tích Dan Ives của Wedbush nhận định rằng các công cụ AI mới sẽ không "xé toạc và thay thế" các môi trường dữ liệu cũ, mà thực tế chúng chỉ hữu dụng khi có thể kết nối với dữ liệu sẵn có.
Minh chứng rõ nhất là FactSet, cổ phiếu này đã nhảy vọt 5,9% sau khi Anthropic (đối thủ của OpenAI) ra mắt công cụ cho phép đưa dữ liệu thị trường tài chính từ FactSet vào trợ lý ảo Claude. Những cái tên từng bị vùi dập vì nỗi lo AI như Salesforce hay IBM cũng đều ghi nhận sự phục hồi đáng kể.
Rõ ràng, cuộc đua vũ trang AI đang bước sang một chương mới: Sáng tạo và quyết liệt hơn trong cách huy động vốn. Việc Meta, một gã khổng lồ vốn dĩ luôn dư thừa tiền mặt, phải huy động 30 tỷ USD thông qua trái phiếu vào tháng 10/2025 và thực hiện các thỏa thuận hoán đổi cổ phiếu cho thấy quy mô khủng khiếp của cuộc chơi này.
*Nguồn: FT, Fortune
